Elektrikli araçlar içten yanmalı arabalara çok benzer bir şekilde dizayn edilmiştir. Ancak gaz pedalından ayağınızı çektiğinizde olanlar oldukça farklıdır.
Otomobil üreticileri, elektrikli araç sürüş deneyimini içten yanmalı bir araca mümkün olduğunca benzer hale getirdi. Bunun içinde oldukça çok çaba harcadılar. Günümüzde içten yanmalıdan elektriğe geçmek, sürücülerin direksiyon başında yaptıklarını değiştirmesini gerektirmez. Önemli bir istisna dışında: gaz pedalından ayağınızı çektiğinizde ne olur.
İçten yanmalı bir araçta, ayağınızı pedaldan çektiğinizde ne olacağı az çok bilirsiniz. Aracın vitesli olup olmadığına göre hatta kaçıncı viteste olduğuna göre değişecektir. Vitesliyse bu motor frenine neden olur ve arabayı yavaşlatır. Araç viteste değilse sadece süzülecektir.
Bir elektrikli araçta da aynı şeyi yaşarsınız. Ancak ayağınızı çektiğinizde araç hemen yavaşlamaya başlar. Ayrıca yavaşlama hızı bir ICE aracındakinden oldukça yüksek olur. Elektrik motorlarının sağlayabildiği yavaşlama çok güçlüdür. Fren rejenerasyonu yüksek ayara getirilmiş bir pedaldan tamamen ayağınızı çekmek anlık riskli olacaktır. Bu sebeble arkadaki sürücüleri yavaşladığınız konusunda uyarmak için fren lambalarının yanmasına neden olacaktır.
Bir elektrikli aracın çok daha güçlü yavaşlaması, aracı sadece gaz pedalıyla sürmenizi sağlar. Bazı elektrikli araçlarda ayağınızı çekmek aracı tamamen durdurur. Bazılarında ise araç çok düşük bir hıza kadar yavaşlar. Daha sonra son birkaç km/saatlik hızı kesmek için de fren pedalına basarak durmanız gerekir.
Rejeneratif Frenlemenin Gücü ve Ayarları
Elektrikli araçta fren rejenerasyonunun ne kadar güçlü olduğu, kullandığı motor tipine ve motorlarını tekerleklerden fiziksel olarak ayırıp ayıramadığına bağlıdır. Genellikle farklı güç seviyeleri arasında geçiş yaparak rejenerasyon düzeyini ayarlayabilirsiniz. Bu da sistemi en rahat olduğunuz şekilde kullanmak için büyük esneklik sağlar.
Daha önceki elektrikli araçlar yalnızca sabit rejenerasyon güç ayarları arasında geçiş yapmanıza izin veriyordu. Daha yeni modeller Kia EV3’te denediğimiz i-Pedal 3.0 sistemi gibi otomatik bir moda da sahip. Bu, sürücüleri herhangi bir trafik durumunda sürekli rejenerasyon ayarlamaktan kurtarır. Araç, bulunduğu yol türünü veya aracın önündekini dikkate alarak bunu kullanıcılar için otomatik yapar.
Örneğin, otomatik rejenerasyona sahip daha yeni bir EV’de, ayağınızı çektiğinizde önünüzde başka bir araç yoksa veya yaklaşan viraj bulunmuyorsa araç süzülmeyi tercih eder. Bu otomatik yaklaşım, gelecekte rejenerasyonun nasıl ele alınacağına dair kesinlikle bir işaret olsa da bu sistemler henüz mükemmel değildir. Ayrıca güven veren türde tutarlılıktan yoksundur.
Otomatik rejenerasyonun en iyi kullanımlarından biri Tesla Model 3’teydi. Bu araç, denediğimiz çoğu arabadan daha iyi şekilde sizden ne istediğinizi önceden kestiriyor gibi görünüyordu. Şehir içinde sürerken, ek gaz veya frenle düzeltme yapmanıza gerek kalmadan her zaman tam olarak beklediğiniz ve istediğiniz yerde duruyordu.
Tek Pedallı Sürüşe Uyum Sağlamak
Elektrikli araçlara yeni olan sürücülerin uyum sağlaması gereken rejenerasyonla ilgili en büyük değişiklik, aracı süzülmeye geçirmek için gaz pedalına yarım ölçek kadar basılı tutmaya devam etmektir. Belli bir noktadan sonra ayağınızı kaldırmaya başlarsanız yavaşlamayı hissedersiniz. Pedal hareketinin sonuna yakın olmak zorunda değil.
Pedalı kısmen basılı tutmak ve buna alışmak zaman alır. Ayrıca sağ ayağınızın o pozisyonda kalmaya alışık olmaması nedeniyle bileğinizde ağrıya bile yol açacaktır. İlk birkaç elektrikli aracımı sürerken başıma gelen buydu. Yılların kas hafızasını yeniden eğitmek yerine (genellikle direksiyon üzerindeki kulakçıklarla yapılan) rejenerasyon seviyeleri arasında sürekli geçiş yaptığımı gördüm.
Ancak tek pedallı modda ne kadar çok sürerseniz, onu o kadar seversiniz. Dahası içten yanmalı bir arabaya geri geçmek bile zor gelecektir.
Fren rejenerasyonunu çok düşük bir seviyeye veya neredeyse kapalı hale getirebilirsiniz. Bu durumda ayağınızı çektiğinizde içten yanmalı bir arabaya benzer bir yavaşlama elde etmiş olacaksınız. Muhtemelen bunu yapmak istemeyeceksiniz. Çünkü yüksek seviyelerde rejenerasyon kullanmak elektrikli aracınızın batarya seviyesini dolduracak ve esasen ücretsiz menzil eklemeyeceksiniz.
Bu önemli görünmeyebilir, çünkü normal sürüşte rejenerasyon kullanırken tahmini menzilin arttığını nadiren görürsünüz. Ancak bir EV’yi yokuş aşşağı sürün ve araç inerken fazladan km üstüne km eklediğini göreceksiniz. Ayrıca fiziksel frenlerin ömrünü çok daha uzatacaktır. Öyle ki otomobil üreticileri, aracın ömrü boyunca servis gerektirmeyecek frenlerle geleceğin elektrikli araçlarını tasavvur ediyor.
Nerede Avantajlı?
Tek pedallı sürüş bana göre dur-kalk trafikte, arabaların yavaşça ilerlediği kuyrukta dururken en mantıklı olanıdır. Bu durumda kullanmak doğal hissettirecektir. Ayrıca fren pedalı hareketinin hangi kısmının ne işe yaradığını hissetmek için harika bir andır..
Yine de herkes için uygun değil. Sportif araba üreticileri, güçlü rejenerasyonla tek pedallı sürüşü, kullanıcı deneyimine entegre etmeye pek hevesli görünmüyor. Bataryaya geri akan birkaç ücretsiz elektronu feda etme pahasına daha geleneksel hisli bir sürüş deneyimi lehine çalışıyorlar. Sebebi içten yanmalı spor araba deneyimin korumaktır.
Yorumlarda, tek pedallı sürüşü ilk deneyimlediğinizde nasıl olduğunu ve bunun hakkındaki görüşünüzü bize bildirin. Tam rejenerasyonu her zaman açık tutup aracı süzülmeye geçirmek için gaz pedalını kısmen basılı mı tutuyorsunuz? Sadece kapalı mı tutuyorsunuz yoksa sürerken gücünü manuel olarak mı ayarlıyorsunuz?
Elektrikli Araçlar hakkında bilgilendirme ve eğitim içerikleri burada.
