Elektrikli aktarma organları, otomotiv dünyasında tarihi bir değişimdir. Bu, bir ICE aracının birçok bileşeninin elektrikli araç için artık geçerli olmadığı anlamına gelir. Bazı parçalar benzer işleve sahipken bazıları farklıdır. Bu yazıda içten yanmalı araçlar ve elektrikli araçlar arasındaki temel farkları ana hatlarıyla açıklıyoruz.
Yeni olan nedir?
Yalnızca elektrikli araçlarda gördüğümüz temel bir bileşenden başlayalım: yüksek voltajlı batarya. Bu, ICE aracının yakıt deposuna denk gelir. Kendileri elektrik motoruna gerekli enerjiyi sağlamakla görevlidir.
Elektrik motoru da elektrikli araçlara özgü bir diğer parçadır. Elektrik enerjisini mekanik enerjiye çevirerek aracı hareket ettirir. Ancak durum bu kadar basit değildir. Elektrik motoru ile batarya “farklı bir dil” ile iletişime girer. Yüksek voltajlı batarya DC (doğru akım) kullanırken, elektrik motoru 3 fazlı AC (alternatif akım) kullanır.
Bu iki parça arasında bir “çevirmen” gereklidir. Bu görevi, inverter olarak bilinen güç elektroniği cihazı üstleniyor.
Güç elektroniği, tahrik sırasında bataryadan gelen DC’yi elektrik motoru için 3 fazlı AC’ye dönüştürür. Rejeneratif frenlemede ise tam tersi gerçekleşir. Frenleme AC, bataryayı şarj etmek üzere DC’ye çevrir.
İnverterin verimliliği, elektrikli aracın genel verimliliğinde kritik rol oynar. Ancak tek “çevirmen” bu değildir. Araç içi şarj cihazı ikinci bağlayıcıdır. Şebekeden gelen 1 veya 3 fazlı AC’yi DC’ye dönüştürerek bataryayı şarj eder. Yüksek güçlü DC şarj kullanıldığında devre dışı kalır.
Isıtma sistemleri de farklıdır. Elektrikli araçlarda PTC ısıtıcılar (Pozitif Sıcaklık Katsayılı) veya ısı pompaları vardır. ICE araçlarında bu gerekmez çünkü motorun düşük verimliliği bol miktarda atık ısı üretir. Bu ısıda kabin ısıtmasında kullanılmak üzere değerlendirilir.
Elektrikli araçlarda ise aktarma organları yüksek verimli olduğundan atık ısı çok azdır. Bu nedenle ısı üretmek için ek cihazlar gerekir.
DC/DC dönüştürücü tamamen yeni bir bileşendir. Bataryadan gelen yüksek voltajlı DC’yi, aracın 12V sistemlerine (ışıklar, multimedya, camlar) uygun voltaja dönüştürür.
Şarj soketi de yalnızca elektrikli araçlarda bulunan benzersiz bir bileşendir.
Farklı Olan Nedir Derseniz Gelin Bakalım
Hem ICE hem de elektrikli araçlar klima kompresörü kullanır, ancak çalışma prensipleri farklıdır:
- Elektrikli araçlarda: Yüksek voltajla çalışır, bataryadan beslenir.
- ICE araçlarda: Krank milinden mekanik güç alır, klimayı çalıştırmak motor gücünü düşürür.
Her iki araç türü de şanzıman kullanır, ancak elektrikli araçlarda (istisnalar dışında) genellikle tek viteslidir. ICE araçlarda ise 9 ileriye kadar otomatik şanzımanlar yaygındır.
Fren sistemleri felsefesi de farklıdır:
- Elektrikli araçlarda: Sürücü fren pedalına bastığında rejeneratif frenleme devreye girer (elektrik motoru jeneratör gibi çalışır). Yalnızca ek fren gücü gerektiğinde geleneksel hidrolik frenler devreye girer. Bu da, fren balatalarının ömrünü uzatır.
- ICE araçlarda: Her frenlemede hidrolik frenler çalışır.
Motor basitliği de önemli bir farktır:
- Elektrik motoru: 2 hareketli parça, neredeyse bakımsız.
- ICE motoru: Ortalama 4 silindirli motorda 40+ hareketli parça, düzenli yağ/filtre değişimi, zamanlama zinciri bakımı gerektirir.
Aynı Olan Nedir Derseniz Gelin Bakalım
Süspansiyon sistemleri benzerdir:
- ICE platformlu elektrikli araçlar: ICE kardeşleriyle aynı süspansiyonu kullanır.
- Özel elektrikli araç platformları: Çok bağlantılı (multi-link), çift salıncaklı (double wishbone) veya McPherson tipi kullanır.
Not: Elektrikli araçlarda ağırlık artışı nedeniyle amortisör ve yaylar güçlendirilmiştir.
Lastikler ve jantlar da temelde benzerdir:
- Her iki araç tipi için düşük yuvarlanma dirençli lastikler mevcuttur.
- “Aero” jantlar artık ICE araçlarda da kullanılıyor (aerodinamik verim için).
Direksiyon sistemleri de ortaktır:
- Her ikisinde de elektromekanik direksiyon ve kontrol üniteleri var.
- Bu sistemler şerit takip asistanı ve otonom park gibi özellikleri destekler.
Sonuç Olarak Yesilarabalar Bize Ne Anlatmak İstedi Derseniz Buraya Bakınız
ICE ve elektrikli araçlar arasındaki farkların çoğu, tamamen farklı tahrik sistemlerinden kaynaklanıyor. Nihayetinde her ikisi de otomobildir ve süspansiyon, lastikler, direksiyon gibi birçok bileşen ortaktır.
Bu benzerlikler iyi bir şeydir çünkü elektrikli araçlar her yönüyle farklı olsaydı, çok daha pahalı olur ve yaygınlaşmaları yavaşlardı.
