Elektrikli araç satın almayı düşünenler için iyi haber. Bu araçlara güç sağlayan bataryalar geçtiğimiz yıl çok daha ucuz hale geldi. 2024 yılında, elektrikli araçların kalbinde yer alan lityum-iyon batarya paketlerinin fiyatı %20 oranında düştü. Bu, 2017’den bu yana görülen en büyük fiyat düşüşü olarak kayıtlara geçti.(Uluslararası Enerji Ajansı – IEA raporuna göre).
Bu ani fiyat düşüşünün nedeni ne? Bunun arkasında birkaç faktör yatıyor. Artık daha fazla şirket batarya üretiyor ve bu da rekabeti artırıyor. Elektrikli araçlara olan talep arttıkça fabrikalar üretimi artırıyor, bu da sektörü yenilik yapmaya ve maliyetleri düşürmeye zorluyor.
IEA raporuna göre, bu bataryalarda temel bileşen olan lityumun fiyatı 2024’te yaklaşık %20 düştü. Ayrıca 2015 seviyelerine geri döndü. Bu, dünyada 2024’ten 2015’e kıyasla altı kat daha fazla lityum kullanılmış olmasına rağmen gerçekleşti. Daha ucuz mineraller, şu an için elektrikli araç maliyetlerini düşürmek adına olumlu bir gelişme. IEA çok uzun süre düşük fiyatların kalıcı olmasının, gelecekteki madencilik projelerine yatırım yapacak şirketleri caydırabileceği uyarısı yaptı.
Batarya fiyatları her yerde düştü ancak en büyük düşüş Çin’de yaşanmıştır. Bu pek de şaşırtıcı değil çünkü Çin, küresel batarya yarışında büyük bir üstünlük kurmuş durumda. Ülke, ihtiyaç duyulan ham maddeleri güvence altına almanın yanı sıra, yeni batarya teknolojileri geliştirmede de önde gidiyor. IEA çalışması, 2024’te üretilen tüm elektrikli araç batarya hücrelerinin %80’inin Çin kaynaklı olduğunu belirtiyor.
Çin Rekabetinin Perde Arkası: LFP Bataryalar ve Küresel Yayılım
Rapora göre, Çin içindeki “yoğun rekabet”, batarya üreticilerinin daha düşük kar marjlarını kabul etmesine yol açtı. Bu da onları üretim süreçlerinde verimlilik artırmaya ve büyük, yetenekli bir iş gücüne yönlendirdi. Böylece ABD ve Avrupa’ya karşı maliyet avantajlarını daha da artırdılar.
Çin’in başarısındaki önemli bir etken de belirli bir batarya türü: Lityum Demir Fosfat (LFP). Uzun bir süre boyunca, LFP bataryalar elektrikli araçlar için bütçe dostu bir seçenek olarak görülüyordu. Daha ucuzdular ama menzil ve güç bakımından daha zayıftılar. Ancak batarya teknolojisi yerinde durmadı ve bu bataryaların sürekli gelişmesiyle performansları ciddi oranda arttı. Artık birçok ana akım elektrikli araç için güçlü bir alternatif haline geldiler.
IEA’ya göre, 2024 yılında LFP bataryalar, küresel elektrikli araç batarya pazarının neredeyse yarısını oluşturdu. Bu bataryaların popülerliği birçok bölgede artış gösterdi. Avrupa’da LFP kullanımı 2024’te yaklaşık %90 büyüme kaydetti. Güneydoğu Asya, Brezilya ve Hindistan gibi gelişmekte olan pazarlarda LFP bataryalar, elektrikli araç pazarının %50’sinden fazlasını oluşturdu. Bu artışta, özellikle Çin’den BYD gibi firmalar aracılığıyla gelen elektrikli araç ithalatları. Ayrıca Hindistan özelinde Tata Motors’un liderliğinde yerli üretim araçlar etkili oldu.
ABD ise LFP adaptasyonunda geri kalmış durumda. Bu bataryalarda yalnızca %10’luk bir pazar payına sahip. Bunun temel nedenlerinden biri Çin menşeli ürünlere uygulanan gümrük tarifeleri. Öte yandan Güney Kore ve Japonya, LFP batarya geliştirme çalışmalarını hızlandırıyor.
IEA raporu, hibrit araç bataryalarıyla ilgili şaşırtıcı bir gerçek de ortaya koydu. Bu bataryalar tam elektrikli araç bataryalarına göre çok daha küçük olmasına rağmen, enerji başına maliyet (kWh) açısından daha pahalıya geliyor. Bunun nedeni; batarya kutusu, elektronik parçalar gibi sabit maliyetlerin, daha az hücreye yayılmış olması. Bu da her bir kWh’ı daha pahalı hale getiriyor.
Rapora göre, 2024 yılında 20 kWh kapasiteli bir plug-in hibrit bataryanın ortalama fiyatı, tam elektrikli bir araç için kullanılan çok daha büyük 65 kWh’lik bataryanın fiyatına yakındı.
ABD ve Avrupa’nın Karşı Hamlesi: Yeni Fabrikalar, Yeni Teşvikler
ABD’de General Motors, Ford ve Toyota gibi otomobil üreticileri, Tesla’nın Nevada’daki Gigafactory’sinin ardından kendi batarya fabrikalarını kurma planlarını hayata geçiriyor. 2024 yılında ABD’nin batarya üretim kapasitesi neredeyse %50 arttı. Bu büyümenin yaklaşık %70’i, vergi teşviklerinden faydalanmak için ABD’de yatırım yapan Koreli şirketlerden kaynaklandı.
Bu genişleme sayesinde ABD, artık Avrupa Birliği’nden daha fazla kurulu batarya üretim kapasitesine sahip. Avrupa’da da kapasite %10 oranında artış gösterdi. Ancak bu ilerlemeye bir gölge düşmüş durumda. ABD’de “Big, Beautiful Bill” olarak adlandırılan önerilen bir yasa, elektrikli araç alımlarını ve yerli batarya üretimini teşvik eden vergi indirimlerini kaldırabilir.
