Elektrikli araçlar enerjiyi yeniden şarj edilebilir bataryalarda depolar ve bir veya daha fazla elektrik motoru kullanarak hareket eder. Benzin kullanmaya gerek kalmaz! Elektrikli otomobillerin (veya BEV: Battery Electric Vehicles) diğer araçlardan farkı, tamamen elektrikle çalışmalarıdır.
Elektrikli otomobiller, benzinli otomobillere kıyasla çok daha basittir çünkü çok daha az hareketli parçaya sahiptirler. Bunların faydaları arasında:
- Yağ değişimi gerekmez
- Şanzıman yenilemeye ihtiyaç duymaz
- Fren sisteminde daha az aşınma oluşur
- Düşük bakım maliyetleri sağlar
Bu avantajları tam olarak anlamak için, “Elektrikli araçlar nasıl çalışır?” sorusuna cevap vermek önemlidir.
Elektrikli Araç Bataryası Nasıl Çalışır?
Benzinli araçlara alışkınsanız, basitçe elektriği yakıt, şarj edilebilir bataryayı yakıt deposu, elektrik motorunu da motor olarak düşünebilirsiniz.
Batarya, elektrikli aracın en büyük, en pahalı ve en önemli parçasıdır. Aracın ihtiyaç duyduğu elektrik enerjisini depolar ve araç bileşenlerine güç sağlar. Modern elektrikli araçların çoğunda enerji depolama kapasitesi yüksek. Bu sebeple nispeten hafif olan lityum-iyon veya lityum-demir-fosfat bataryalar vardır. Genellikle daha büyük batarya kapasitesi (kilowatt-saat – kWh olarak ölçülür) daha fazla menzil anlamı demektir.
Batarya, harici bir güç kaynağı kullanılarak şarj olur. Bir şarj fişi aracın şarj portuna takılır. Bu fiş, benzin istasyonundaki yakıt pompası nozulu gibi düşünülebilir. Aracın dahili şarj cihazı, prizden gelen elektrik akımını (evde kullandığımız AC – Alternatif Akım ya da hızlı şarj istasyonlarında bulunan DC – Doğru Akım) bataryayı şarj edecek hale dönüştürür.
Elektrikli Araçları Evde Şarj Edebilirsiniz
Bataryayı şarj etmek için özel bir güç kaynağı bulmak zor değil. Çok sayıda halka açık şarj istasyonu bulunmasının yanı sıra, elektrikli aracınızı evde bile şarj edebilirsiniz!
Yeni elektrikli araçların çoğu, Level 3 hızlı şarj cihazlarıyla (halk istasyonlarında) yaklaşık 30 dakikada %80’e kadar şarj olacaktır. Ayrıca ev tipi Level 2 şarj cihazlarında ise tam şarj yaklaşık 12 saat sürecektir. Gece uyurken aracınızı şarja bırakabilirsiniz!
Elektrikli Araç Teknolojisi: Daha Derinlemesine Bakış
Elektrikli araçların güç elektroniği de önemli bir bileşendir. Güç elektroniği, bataryadan elektrik motoruna giden elektrik enerjisinin akışını yönetir. Ayrıca motorun dönüş hızını ve motor tarafından üretilen torku da kontrol eder.
Güç elektroniği, araç bataryasından alınan enerjiyi aydınlatma, ısıtma, havalandırma ve bilgi-eğlence sistemi gibi yardımcı sistemlere dağıtılmasında rol oynar.
Ana bataryadan farklı olarak, yardımcı sistemleri çalıştırmak için benzinli araçlarda da bulunan ayrı bir yardımcı akü vardır. Ayrıca bu akü, DC/DC dönüştürücü tarafından şarj olur. Böylece yüksek voltajlı DC enerjisini yardımcı sistemlerin ihtiyaç duyduğu düşük voltajlı DC enerjisine dönüştürür.
Ayrıca araçların batarya ısı yönetim sistemi de önemlidir. Bu sistem, bataryaların uygun sıcaklık aralığında çalışmasını sağlayarak aşırı ısınmayı önler. Bu da bakım maliyetlerini azaltır ve aracın ömrünü uzatır.
Rejeneratif Frenleme Nedir?
Elektrik motorlarının ilgi çekici özelliklerinden biri “rejeneratif frenleme” fonksiyonudur. Gaz pedalından ayağınızı çektiğinizde, aslında gaz değil, hızlandırıcı pedal! Ayrıca motor ters yönde çalışarak aracın ileri hareket enerjisini elektrik enerjisine dönüştürür ve bunu bataryaya geri gönderir. Normalde boşa gidecek olan bu enerji geri kazanılıyor. Bu yöntem, bataryayı tamamen doldurmaz elbette, ancak menzile ekstra katkı sağlar.
Elektrikli Araç Motorları Nasıl Çalışır?
Elektrik motoru, bataryadan aldığı elektrik enerjisini mekanik enerjiye dönüştürür ve aracın tekerleklerini döndürür. Elektrikli araçların çoğunda çok vitesli bir şanzıman yoktur. Dolayısıyla vites değiştirme ihtiyacı yoktur. Elektrik motorlarının sayısına ve konumuna göre araçlar önden çekişli (FWD), arkadan çekişli (RWD) veya dört tekerlekten çekişli (AWD)’dir. Bazı elektrikli araçlarda her tekerlekte ayrı bir motor bile vardır.
Elektrikli araç motorlarının çoğu, sabit duran parça olan “stator” ve hareket eden parça olan “rotor” olmak üzere iki temel bileşenden oluşur. Her iki bileşenin tasarımı karmaşık olsa da basit bir amaca hizmet ederler: sürüş verimliliğini artırmak. Ayrıca elektrikli araç motorları, benzinli motorlara göre elektrik enerjisinin mekanik enerjiye dönüştürülmesinde yaklaşık %45 daha verimlidir!
Elektrikli Araçlar Hakkında Daha Fazla Bilgi Edinmek İçin Tıklayın.
Elektrikli Araçların Teknolojileri Hakkında Daha Fazla Bilgi Edinmek İçin Tıklayın.
