Yeni bir çalışma, elektrikli araçların içten yanmalı araçlardan daha temiz olduğunu ortaya koydu. Ancak onları daha da temiz yapan, pek konuşulmayan farklı bir avantaj daha var.
Elektrikli Araçların Fren Tozu Emisyonları %83’e Kadar Daha Az
Elektrikli araçlar, rejeneratif frenleme ve tek pedallı sürüş sayesinde fren tozu emisyonlarını %83’e varan oranda azaltabiliyor. Fren tozunda bol miktarda bulunan bakır ise, dizel egzozundan çıkan kurumdan bile daha zararlı.
Elektrikli araçlarda ki fren balataları, gerçek hayattaki taksi kullanımında bile 160.000 kilometreye kadar dayanabiliyor.
Elektrikli araçların egzoz borusundan çıkan zararlı gazları sıfıra indirmesi, özellikle yoğun araç trafiğine sahip şehirlerde hava kalitesini artırmak açısından ilk akla gelen bir şey. Ancak elektrikli araçların içten yanmalı araçlara göre daha iyi olduğu ve neredeyse hiç bahsedilmeyen önemli bir başka emisyon kaynağı daha var. Fren tozu kirliliği.
Elektrikli araçlar, geleneksel içten yanmalı araçlarla aynı frenleme sistemine sahiptir. Frenleme ihtiyacını çoğunlukla motorlarıyla karşılıyorlar. Ayrıca hızı azaltmak amacıyla fren balatalarını disklerle temas ettirmelerine nadiren gerek duyuyorlar. Aslında, yalnızca gaz pedalından ayağınızı kaldırarak aracınızı durdurabildiğiniz tek pedallı sürüş özelliğine sahip elektrikli araçlarda, normal sürüş esnasında fren pedalına neredeyse hiç dokunulmuyor.
Elektrikli Araçta Tek Pedallı Sürüş Nedir ve Neden Önemli?
Elbette önünüze ani bir şekilde bir köpek atladığında, hayatını kurtarmak için hızlıca fren yapmak durumunda kalırsınız. Ancak çoğu günlük sürüş senaryosunda sadece gazdan ayağınızı çekmeniz yeterli olacaktır. Rejeneratif frenleme özelliğini kullanmak yalnızca fren balatalarınızı aşınmadan korumakla kalmaz. Aynı zamanda aküye enerji geri kazandırarak aracınızın menzilini de bir miktar artırır.
Fren Tozu Neden Tehlikeli?
Fren tozu emisyonlarını azaltmak oldukça önemli, çünkü fren tozu oldukça tehlikeli bir madde. Mikroskobik parçacıklardan oluşan fren tozu havaya kolayca karışarak ciğerlerinize kadar ulaşacaktır. Günümüz fren balatalarında artık kanserojen olduğu bilinen asbest bulunmuyor. Fren tozunda yüksek oranda bakır ve sağlık açısından ciddi risk taşıyan başka elementler yer alıyor.
Bu yıl Particle and Fibre Toxicology adlı dergide bir çalışma yayınladı. Bu çalışmanın sonuçları fren tozunun insan sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerini net bir şekilde ortaya koyuyor. Çalışmaya göre fren balatalarından çıkan partiküller, “hava kirliliğine maruz kalmayla ilişkili hastalıklarda (kanser ve akciğer fibrozisi dahil) rol oynayan oksidatif stres, inflamasyon ve sözde hipoksik HIF aktivasyonu gibi süreçleri tetikleyerek, metabolizmanın bozulmasına ve metal homeostazının zarar görmesine yol açıyor. Bu etki, dizel egzoz partiküllerinden kaynaklanan zarardan bile daha ciddi.”
Evet, doğru okudunuz: Fren tozundaki partiküller, dizel motorların ürettiği partiküllerden bile daha zararlı. Modern dizel motorlar yaklaşık yirmi yıldır partikül filtrelerine sahip. Bu sayede havaya saldıkları ince partiküllerin miktarını önemli ölçüde azaltmış durumda. Ancak fren tozu emisyonları hiçbir şekilde kontrol edilmiyor. Fren balatalarında kullanılan malzemeler büyük ölçüde regüle edilmiyor. Talnızca ABD’nin Washington ve Kaliforniya eyaletleri balatalarda kullanılan bakır miktarını sınırlayan yasalar çıkarmış durumda.
Elektrikli Araçlarda Fren Balatalarının Ömrü Çok Daha Uzun
Elektrikli araçların fren balatalarının içten yanmalı araçlara göre çok daha az kullanıldığı bir gerçektir. Ayrıca balata ömrünün çok daha uzun olmasıyla da kendini gösteriyor. İngiliz otomotiv hizmetleri şirketi RAC bir takım bilgi aktarmıştı. Nissan Leaf kullanan bir taksi şirketinin araçlarındaki fren balatalarının değişim aralığı yaklaşık 130.000 ile 160.000 kilometre arasında. Bu değer, içten yanmalı araçlara göre oldukça yüksek. Hatta dikkatli kullanılan içten yanmalı araçlar bile buna yaklaşamıyor.
Sonuç olarak, elektrikli araçların fren tozu emisyonları açısından çok daha az zararlı olduğu oldukça açık. Ancak elektrikli araçlar fren tozunu gerçekte ne kadar azaltabiliyor? Avrupa Birliği destekli, EIT Urban Mobility tarafından yayınlanan yeni bir çalışmaya göre, elektrikli araçlar içten yanmalı araçlara kıyasla fren tozu emisyonlarını %83’e kadar düşürebiliyor.
Elektrifikasyon seviyesi azaldıkça bu oran da giderek azalıyor. Plug-in hibrit araçlarda fren tozu emisyonları %66 daha az. Plug-in olmayan hibritlerde ise bu oran, elektrik motorunun gücüne ve sağladığı yavaşlama miktarına bağlı olarak %10 ile %48 arasında değişiyor.
